Prezentujemy świeże, choć wciąż orientacyjne prognozy sezonowe dotyczące października 2025, przygotowane na podstawie najnowszych wyliczeń modeli meteorologicznych z Europy i Ameryki Północnej. Drugi miesiąc jesieni klimatologicznej, przypadającej po wrześniu, może przynieść sporo dynamiki zarówno w kontekście temperatury, jak i rozkładu opadów. Obliczenia wskazują na znaczną zmienność warunków, obejmującą napływ zarówno cieplejszych, jak i chłodniejszych mas powietrza. Dzięki temu w wielu regionach kraju możliwe są kontrastowe sytuacje pogodowe, wymagające elastycznego podejścia w prognozowaniu i planowaniu.
Prognozowana anomalia temperatury powietrza na październik 2025 r. dla Europy i obszarów przyległych
Niże baryczne dyktować mogą przebieg pogody w Polsce
Według dostępnych wyliczeń modelu CFS, październik 2025 może przebiegać pod silnym wpływem cyrkulacji związanej z Atlantykiem, okresowo modyfikowanego przez obecność antycyklonów, szczególnie nad południową i wschodnią Europą. Taki rozkład ośrodków barycznych wskazuje, że blisko połowa dni miesiąca charakteryzować się będzie podwyższoną zmiennością pogodową i wpływem ośrodków niżowych. Mimo to prognozy pozostawiają przestrzeń również dla spokojniejszych okresów z umiarkowanymi wartościami temperatury, sprzyjającymi pojawianiu się klasycznego babiego lata i ciepłych, słonecznych dni typowych dla polskiej złotej jesieni. Coraz wyraźniej rozwijać ma się jesień fenologiczna i z każdym kolejnym tygodniem obniżać ma się średnia tygodniowa temperatura powietrza.
Prognozowana anomalia ciśnienia na październik 2025 r. dla Europy i obszarów przyległych według CFSv2
Zgniłe układy wysokiego ciśnienia w prognozach na październik 2025 r.
W kolejnych tygodniach nie zabraknie również okresów, w których pogodę nad Polską kształtować będą rozległe układy wysokiego ciśnienia. Będą one sprzyjać utrzymywaniu się stabilnych warunków atmosferycznych, często przez kilka dni z rzędu. Część takich sytuacji może mieć charakter tzw. „zgniłych wyżów”, gdy pomimo wysokiego ciśnienia w dolnych warstwach atmosfery zalegać będą chmury warstwowe, mgły i wysoka wilgotność, ustępujące dopiero pod wpływem porannego nasłonecznienia. Miejscami zalegać mogą do południa. W rejonach górskich zjawisko to umożliwi obserwację malowniczych „morzy mgieł” rozciągających się w kotlinach i dolinach.
Zobacz też: Gwałtowne załamanie pogody. Niż przyniesie ulewy w tych regionach Europy
Nie można również wykluczyć bardziej rozbudowanych układów barycznych, takich jak konfiguracje blokujące typu Omega. Potrafią one zatrzymać dynamiczną wymianę mas powietrza na dłużej, co sprzyja występowaniu temperatur znacznie powyżej średniej – w sprzyjających warunkach nawet w granicach 20–25°C. Jednocześnie należy podkreślić, że wartości typowe dla upału w tym okresie roku nie są już w Polsce możliwe.
Prognozowana wstępnie anomalia opadów na październik 2025 r. według modelu CFSv2 dla Europy i obszarów przyległych
Znaczna dynamika w troposferze i możliwe wichury oraz okresami zgniłe wyże
Chociaż prognozy sezonowe wymagają dalszych aktualizacji, najnowsze wyliczenia modelu CFS wskazują, że październik 2025 może charakteryzować się sumami opadów mieszczącymi się w normie wieloletniej i powyżej na znacznym obszarze kraju. Taki przebieg warunków pogodowych wynikać będzie z częstego przemieszczania się układów frontowych, odpowiedzialnych zarówno za opady o charakterze wielkoskalowym, jak i krótsze, konwekcyjne epizody deszczowe oraz burzowe. Prawdopodobieństwo, że liczba dni z tego typu zjawiskami przewyższy wrześniowe statystyki, jest wysokie. Niewykluczone są także burze i silniejsze porywy wiatru w postaci wichur, jednak ich częstotliwość powinna pozostać ograniczona.
Mimo przewagi niżów odpowiedzialnych za dynamiczną pogodę, w październiku pojawią się również okresy stabilniejsze, związane z zaleganiem rozległych wyżów barycznych. W drugiej części miesiąca coraz częściej mogą powstawać tzw. zgniłe wyże, sprzyjające utrzymywaniu się niskiego, warstwowego zachmurzenia, zwiększonej wilgotności powietrza oraz mgieł o porankach. Niewykluczone są także blokady typu Omega, które potrafią na pewien czas wyhamować zmienność pogodową i zapewnić spokojniejsze, bardziej słoneczne i stabilne pogodowo dni.
Będzie okresami smog i mgły w Polsce
Wraz z pojawianiem się okresowo zgniłych wyżów, poza niskimi chmurami i mgłami, należy liczyć się także z pogorszeniem jakości powietrza. Utrzymująca się bezwietrzna aura sprzyja gromadzeniu się zanieczyszczeń komunikacyjnych i grzewczych, co prowadzi do wzrostu stężeń pyłów zawieszonych. W dużych miastach oraz w kotlinach górskich, gdzie cyrkulacja powietrza jest dodatkowo utrudniona, może dochodzić do występowania epizodów smogowych. Szczególnie uciążliwe będą one w chłodniejsze noce i poranki, gdy nasila się spalanie paliw stałych w domowych piecach.
Prognozowane prawdopodobieństwo temperatury wyższej od normy na październik 2025 r. dla Europy i obszarów przyległych według ECMWF
Niewykluczone, że w ciągu miesiąca pogodę w naszym kraju okresami będą kształtować układy niżowe znad południa i południowego wschodu Europy, niosące ze sobą bardziej wilgotne masy powietrza i większe sumy opadów w kraju. Z aktualnych prognoz wynika, że październik może przynieść w wielu regionach wartości temperatur nieznacznie wyższe od średniej wieloletniej, a także wyższą od normy ilość deszczu. Opady śniegu są najbardziej prawdopodobne w górach, natomiast na nizinach są mniej prawdopodobne. W szczytowych partiach gór okresami może dojść do zabielenia krajobrazów. Częste przemieszczanie się frontów atmosferycznych i niżów zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia silniejszych podmuchów wiatru, a w rejonie Morza Bałtyckiego – chwilami również warunków sztormowych na tym akwenie. Okresami wichury wynikające z dużego gradientu barycznego mogą pojawić się także w głębi naszego kraju.
Duża zmienność pogody przed nami
W październiku szczególnym wyzwaniem prognostycznym będzie precyzyjne określenie zasięgu niskich chmur warstwowych, które rozwijają się pod inwersją osiadania, typową dla wyżów w półroczu chłodnym. Ich obecność często ogranicza amplitudę dobową temperatury, redukując zarówno maksymalne wartości w dzień, jak i spowalniając nocne spadki. W porównaniu z wrześniem należy spodziewać się większej liczby dni z rozległym, niskim zachmurzeniem. Wydłużające się noce w połączeniu z lokalnymi rozpogodzeniami mogą sprzyjać pojawianiu się pierwszych, bardziej powszechnych przymrozków, które wystąpią nie tylko przy gruncie, lecz także na standardowej wysokości pomiarowej. Szczególnie narażone będą obszary, gdzie wystąpią bezchmurne, ciche noce sprzyjające intensywnemu wypromieniowaniu ciepła.
ECMWF I CFS zgodne, że październik może być cieplejszy od normy w Polsce
Analizy długoterminowe, w tym prognozy modelu ECMWF, sugerują, że październik może przebiegać w aurze cieplejszej niż typowa średnia dla tego okresu, choć nie zabraknie w nim epizodów bardziej dynamicznych. Spodziewane ochłodzenia powinny być krótkie i nieutrzymujące się długo, a dominującym tłem termicznym pozostaną wartości powyżej normy klimatycznej lub zbliżone do średnich wieloletnich. Niewykluczone są jednak miejscowe spadki temperatury – zarówno przy samej powierzchni ziemi, jak i na standardowej wysokości pomiarowej do wartości ujemnych w obszarach rozpogodzeń. W drugiej części miesiąca rośnie ryzyko występowania nocnych przymrozków, zwłaszcza w warunkach bezchmurnego nieba i braku wiatru, które sprzyjają silnemu wypromieniowaniu ciepła.
Prognozy sezonowe mają charakter orientacyjny i mogą ulec zmianom wraz z aktualizacjami danych modelowych. Nie jest możliwe przewidzenie wszystkich wariantów, dlatego nie można wykluczyć nagłych lub ekstremalnych zjawisk, takich jak silne wichury, obfite opady czy zimne noce z przymrozkami. Średnia dobowa temperatura w październiku będzie już wyraźnie niższa niż we wrześniu, co wynika z naturalnego przejścia do chłodniejszego okresu. Mimo to wiele dni może upływać w łagodnej i wciąż stosunkowo ciepłej aurze. Październik 2025 zapowiada się kontrastowo – od pogodnych, słonecznych chwil po okresy bardziej niebezpiecznej pogody, z silnym wiatrem, opadami, jesiennymi burzami oraz nocnymi spadkami temperatury i lokalnymi mgłami radiacyjnymi.
Źródło: Fanipogody.pl, tropicaltidbits.com, ecmwf.int