31 sierpnia 2025 roku zakończyło się meteorologiczne lato, a wraz z początkiem września rozpoczął się nowy sezon – jesień meteorologiczna na półkuli północnej, będąca kolejnym etapem w cyklu klimatycznym. Jednak w prognozach na najbliższe miesiące wiele osób zastanawia się, czy czeka nas szybkie i trwałe ochłodzenie z pierwszymi ujemnymi temperatura nocami i opadami śniegu, czy może wydłużone okresy ciepła, które utrzymają łagodniejszą aurę we wrześniu, październiku i listopadzie. Świeże prognozy modeli klimatycznych z Europy i Ameryki Północnej wskazują jednak wyraźny kierunek – przewidywania dotyczące temperatury są spójne i nie pozostawiają większych wątpliwości.
Prognozowana anomalia ciśnienia na październik 2025 r. dla Europy i obszarów przyległych według CFSv2
Jesień meteorologiczna już trwa w kraju
Meteorologiczna jesień, rozpoczęta wraz z pierwszym dniem września, potrwa do końca listopada na półkuli północnej i w całości przypisana jest do jesieni. 1 grudnia 2025 r. rozpocznie się zima meteorologiczna. Najnowsze prognozy sezonowe, przygotowane zarówno przez ośrodki badawcze z Europy, jak i ze Stanów Zjednoczonych, sugerują przewagę wartości wyższych od średniej klimatologicznej. Według specjalistów tegoroczny okres jesienny w Polsce będzie wyróżniał się dodatnią anomalią termiczną, szacowaną na około 1–2.5 stopnie względem normy klimatycznej.
Zobacz też: Upał 40 stopni we wrześniu. W Europie temperatury poszybują jeszcze w górę
Sezonowa prognoza opracowana przez europejski model ECMWF sygnalizuje wyraźną przewagę ciepła w trakcie jesieni w Polsce, szczególnie we wrześniu. Jeszcze w pierwszej dekadzie września zdarzały się dni upalne, lecz fali upałów nie było w naszej części Europy. W drugiej i trzeciej dekadzie września nie przewidują już najnowsze prognozy modeli klimatycznych dni określanych jako upalne. Szansa na utrzymywanie się temperatur przekraczających średnie wieloletnie wynosi obecnie od 60 do nawet 80 procent we wrześniu i powinien zapisać się on na kartach polskiej meteorologii jako ciepły.
Październik zaskoczy jeszcze okresami złotej polskiej jesieni
W drugim miesiącu meteorologicznej jesieni, czyli październiku prawdopodobieństwo to maleje i oceniane jest na poziomie 50–70 procent i średnia tygodniowa temperatura coraz częściej charakterystyczna będzie dla jesieni termicznej. Szczególne ryzyko odczuwalnego spadku wartości temperatur pojawia się w listopadzie, kiedy to wskazania modeli klimatycznych ograniczają możliwość wystąpienia anomalii dodatniej do zaledwie 50-60 procent. Taki scenariusz sugeruje, że końcówka jesieni może przebiegać w ramach normy i lekko powyżej, a lokalnie nawet poniżej typowych wartości dla tego konkretnego.
Prognozowane prawdopodobieństwo temperatury wyższej od normy wieloletniej na październik 2025 r. według modelu ECMWF
Z prognoz klimatycznych można wywnioskować, że pierwsze dwa miesiące sezonu przyniosą jeszcze sporo dni z przyjemnym ciepłem. Dodatkowo maksymalne temperatury w wielu regionach będą sięgać powyżej 10–26°C. Z biegiem czasu pojawią się również pierwsze sygnały chłodniejszej pory roku – głównie przymrozki przy gruncie są możliwe już w drugiej połowie września podczas nocnych rozpogodzeń i większych przejaśnień. W październiku ryzyko nocnych spadków poniżej zera będzie większe, zwłaszcza przy rozpogodzeniach, choć raczej bez oznak ekstremalnego zimna. Prognozowane są wtedy zwłaszcza z ujemnym odchyleniem temperatury od normy klimatycznej.
Prognozowana anomalia temperatury na wrzesień 2025 r. dla Europy i obszarów przyległych
Cyklony dadzą się we znaki
Do końca października na nizinach nie należy spodziewać się opadów śniegu tworzących trwałą i wielodniową pokrywę śnieżną. Inaczej wygląda sytuacja w górach – szczególnie w Tatrach – gdzie już we wrześniu przy napływie chłodnych mas powietrza i obecności niżu z frontem atmosferycznym mogą pojawić się pierwsze białe akcenty w tym sezonie jesiennym. Dodatkowo w obszarach położonych niżej pierwszy epizod śnieżny, zdolny do chwilowego zabielenia krajobrazu, prognozowany jest dopiero w listopadzie, przede wszystkim w drugiej części miesiąca, podobnie jak w latach ubiegłych.
Prognozowane prawdopodobieństwo temperatury wyższej od normy wieloletniej według ECMWF na listopad 2025 r. dla Europy i obszarów przyległych
Październik cieplejszy od normy
Znaczna część jesieni zapowiada się jako w normie opadowej i powyżej normy wilgotna. Dlatego takie prognozy wskazują na obecność układu barycznego nad środkową Europą z dominacją niżów, które będą co pewien czas ustępować miejsca układom wyżowym. Trzeba jednak pamiętać, że jesienne obszary wysokiego ciśnienia nie zawsze oznaczają pogodne niebo. Wyjątkowo często październiku i listopadzie mogą występować dłuższe okresy zalegania tzw. zgniłych wyżów, którym towarzyszy niskie zachmurzenie warstwowe typu stratus, kłębiasto warstwowe stratocumulus oraz długotrwałe mgły ograniczające widzialność poziomą. Utrudniać mogą ruch na drogach, stwarzać poważne zagrożenie w ruchu lądowym na ciągach komunikacyjnych, ograniczając widzialność poziomą do 50-100 m, jak i też mogą skutkować utrudnieniami w ruchu lotniczym. Szczególnie w czasie operacji startów i lądowań.
Prognozowana anomalia temperatury na październik 2025 r. według modelu CFSv2 dla Europy i obszarów przyległych
Według prognoz sezonowych suma opadów w czasie jesieni powinna utrzymać się w pobliżu normy wieloletniej i lekko powyżej miejscami. Oznacza to, że pojawią się zarówno okresy wyraźnie wilgotniejsze, jak i okresy suchsze, ale bez sygnałów wskazujących na skrajne anomalie. Początek sezonu, obejmujący wrzesień i październik, zapowiada się jako stosunkowo łagodny, z możliwymi epizodami powrotu ciepła charakterystycznego dla babiego lata, a następnie z typowym okresem złotej polskiej jesieni podczas dominacji wyżów.
Prognozowana anomalia opadów na wrzesień 2025 r. według modelu CFSv2 dla Europy i obszarów przyległych
Pogoda sezonowa na jesień 2025 r.
Pierwsze spadki temperatury poniżej zera mogą wystąpić już we wrześniu, zwłaszcza przy gruncie podczas pogodnych nocy. Zjawisko to stanie się częstsze w październiku, gdy przy napływie chłodniejszych mas powietrza i bezchmurnym niebie w rejonach wysokiego ciśnienia warunki sprzyjać będą przymrozkom. W górach, szczególnie w Tatrach, pierwszy śnieg jest możliwy nawet wczesną jesienią, natomiast na obszarach nizinnych ewentualne opady białego puchu, zdolne do chwilowego, lecz wyraźnego zabielenia krajobrazu, prognozowane są dopiero w listopadzie, głównie w drugiej połowie miesiąca.
Prognozowana anomalia ciśnienie na listopad 2025 r. dla Europy i obszarów przyległych według CFSv2
Prognozowana wstępnie anomalia temperatury powietrza na listopad 2025 r. według modelu CFSv2 dla Europy i obszarów przyległych
Prognozy długoterminowe są w dalszym ciągu monitorowane i obarczone błędem, a w razie pojawienia się istotnych zmian zostaną wydane odpowiednie aktualizacje.
Źródło: Fanipogody.pl, tropicaltidbits.com, ecmwf.int, NOAA